Wilders trekt steun in, Nederland in politieke crisis

Op de rand van een nieuw bezuinigingsakkoord heeft Geert Wilders zijn steun voor de bezuinigingsvoorstellen ingetrokken. Hij trok daarmee het tapijt onder het minderheidskabinet Rutte uit. Het kabinet Rutte, bestaande uit  VVD en CDA, was voor parlementaire steun geheel afhankelijk van de gedoogsteun van de PVV van Geert Wilders.

[Zondag, 22 april 2012]Na weken van onderhandelen in het Catshuis, waarbij een strikte radiostilte in acht werd genomen, leek het er vorige week op dat onderhandelaars er uit waren en nadat het CPB de plannen had doorgerekend, was er zaterdag 21 april een vergadering gepland waarbij het finale akkoord getekend zou worden. Geheel onverwachts voor de VVD en CDA onderhandelaars meldde Wilders echter dat hij zijn steun toch niet zou geven. Sterker nog, hij trok de gedoogsteun voor het kabinet in.

Over de beweegredenen voor deze onverwachte stap wordt nu volop gespeculeerd.

Aanvankelijk is Wilders met de plannen akkoord gegaan. Na beraad met enkele leden van zijn fractie heeft hij het akkoord toch verworpen. Volgens een Tweet die hij tijdens de uitzending van Buitenhof verzond, was zijn fractie unaniem tegen “Brusselse dictaten en aanvallen op ouderen”.

De PVV heeft het de laatste weken moeilijk. Na het opstappen van Hero Brinkman uit de Tweede Kamer fractie van de PVV lijkt de partij te verkruimelen. Er zijn op provinciaal en gemeentelijk niveau meerdere fractie leden opgestapt uit onvrede met de centrale leiding van de partij. Daarbij komt dat de PVV voor het eerst in de peilingen aan het dalen is en de inhoudelijke resultaten voor haar achterban ook niet denderend zijn. Wilders dreigde zo klem te komen zitten tussen regeringsverantwoordelijkheid en het eigen radicalisme. Met radicalisme heeft hij kiezers aan zich weten te binden, maar op regeringsniveau moet hij compromissen sluiten die zijn aanhang niet welgevallig zijn.

Ook is ongunstig voor Wilders dat de PvdA zo langzamerhand weer een strijdbare partij wordt met de nieuwe leider Diederik Samson. Deze gaat volop in de aanval, lanceert plannen en zegt dat hij Wilders wel rauw lust. Het is het soort dreigende taal, van het soort leider waar Wilders wel het enige van te duchten heeft.

Tegelijkertijd begint zijn verhaal over de Islam en immigratie aan kracht in te boeten. Het wordt steeds meer duidelijk dat nieuwe burgers met islamitische achtergrond zich niet zomaar weg laten drukken en er ook steeds meer waardering voor hun bijdrage aan de samenleving ontstaat. Alle partijen, inclusief Samson, zijn tezelfdertijd voorstander van een harde aanpak van probleemgevallen, waar dit nodig is. Ook zij verdedigen de “nationale” waarden.

Wat er voor Wilders overblijft is een hard standpunt over Europa. En dat is ook duidelijk met de Tweet. Hij wil niet dat Brussel de Nederlandse politiek en economie dicteert. De bezuinigingen worden door Brussel opgelegd in de ogen van Wilders, en daarmee is het akkoord voor hem een te grote opgave en tegelijkertijd een kans om weer meer kiezers voor zich te winnen.

De vraag is dan waarom hij dan zolang met de onderhandelingen is mee gegaan. Pas op het allerlaatste moment zei hij de steun op, of, zoals van Haersma Buma het zei: Wilders gooide het bord mens erger je niet om op het moment dat hij aan het verliezen was.

Vanuit machiavellistisch oogpunt is het best mogelijk geweest dat Wilders strategie van het begin af aan geweest is om de onderhandelingen op het laatst op te blazen. Aanvankelijk meebuigen, om vervolgens hard toe te slaan met het idee dat hij de enige is die voor de belangen van Nederland opkomt door niet te buigen voor de “dictaten” uit Brussel en op te komen voor de kleine gepensioneerden.

Met deze strategie zadelt hij de andere partijen met een aantal problemen op. In de eerste plaats moet er gewoon een begroting naar Brussel, die duidelijk maakt dat Nederland de doelstelling van 3% begrotingstekort gaat halen, net zoals dat elders in Europa gebeurt. Deze begroting moet door het eventuele demissionaire kabinet opgesteld worden, met eventuele steun van bijvoorbeeld D66 en de PvdA. Dit zal op zo korte termijn heel moeilijk, zo niet onmogelijk zijn.

Zonder zo’n begroting kan Brussel zelfs boetes aan Nederland uit gaan delen, wat voor Wilders weer de aanleiding is om zijn oppositie tegen Brussel op te voeren.

In de tweede plaats is het tijdstip van de breuk zo gekozen dat de verkiezingen vlak na de zomer plaats zullen vinden. Verkiezingen over een jaar forceren brengt het gevaar met zich mee dat de grote partijen daadwerkelijk klaar staan voor een harde campagne. Op dit moment staan nog niet alle “legers” op de juiste plaats opgesteld, hoewel de korte en hevige verkiezingsstrijd binnen de PvdA hem waarschijnlijk te denken heeft gegeven over de slagkracht van links.

Bovendien, als D66 en PvdA wel meewerken aan een begroting die de goedkeuring van Brussel kan wegdragen, dan kan hij met name de PvdA weer aanvallen als de partij die de enige echte titel van de “grote gedoger” waardig is. Diederik Samson kan hij zo in dezelfde hoek duwen als Job Cohen. De PvdA heeft daarmee een probleem. Steunen zij de begroting dan zal Wilders het “grote gedoger” argument gebruiken, steunen zij de begroting niet, en Brussel gaat boetes uitdelen, dan zal Wilders hier munutie in zien om de ‘hele bliksemse Brusselse boel’ naar de vuilnisbak verwijzen. Tegenargumenten zullen heel zwak en niet strijdbaar klinken, maar juist sussend en begrijpend. Zijn achterban zal hiervan smullen.

Om dit te voorkomen zullen de VVD en CDA, uitgaande van het huidige pakket, substantiële compromissen met de oppositie moeten sluiten, zodat zij aan hun achterban kunnen duidelijk maken, dat de steun niet voor niets is geweest. Vooral op het terrein van de AOW leeftijd zal de PvdA, met een morrende vakbond, niet snel het kabinet steunen, terwijl D66 dit juist niet ver genoeg vindt gaan.

Inhoudelijk zijn er dus eigenlijk opnieuw lange onderhandelingen nodig, maar de tijd is daar niet voor. Precies waarom Wilders tot het laatst gewacht heeft met het opblazen van de gedoogconstructie.

Daan Diederiks

Verwamte artikelen

No comments yet.

Leave a Reply