AP Docs of War dag

IDFA Journaal Maandag |

it jaar vertoont het IDFA een serie documentaires en Newsreels uit de Tweede Wereldoorlog. Historici uit verschillende landen werd gevraagd een selectie te maken uit de beste of meest veel zeggende Newsreels uit hun land. Het IDFA maakte hier met behulp van het Niod (Nederlands Instituut voor Oorlogs Ducumentatie) een keuze uit.

Newsreels zijn de journaals en film verslagen van het front zoals die in de oorlogsperiode in bioscopen vertoond werden, vooraf gaand aan het hoofdprogramma.

AP verslaggever Daan Diederiks zag er vandaag vier, die allen gingen over de oorlogs ontwikkelingen rond de Pacific.

Propaganda van twee kanten

In het Filmmuseum werden vier films getoond, waarvan er twee mooi op elkaar aansloten. De eerste was een Japanse Newsreel van Daitoa News, een verslag van de aanval op Pearl Harbour. Japanse schepen stomen op en een massa vliegtuigen stijgen op om de Amerikanen een lesje te leren. Er volgen spectaculaire beelden vanuit een vliegtuig die het bombardement op de schepen en het eiland in beeld brengen.

De tegenpool is een film van John Ford, toenmalig Kapitein op Midway en de latere grote regiseur. Hij is op Midway, het eiland waar Pearl Harbour op ligt en is getuige van de aanval. Ford was vlak voor de aanval met zijn crew aangekomen. Hij filmde in kleur met een 16mm camera midden in de geweldadige actie. De bommen sloegen vlakbij links en rechts in.

Hij verwerkte deze voor Amerikanen schokkende beelden in wat uiteindelijk de propaganda film The Battle of Midway zou worden. Na de vernietiging die de Japanners aanrichtten zijn het toch weer dappere Amerkaanse soldaten en vliegeniers die terug weten te slaan en een deel van de Japanse vloot vernietigen.

Het doel van dergelijke Newsreels werd het duidelijks geillustreed door de Australische Newsreel Kokoda Frontline, waarin de Aussies de Japs in Guinea bevechten. De cameraman Damien Parer vraagt het publiek direct de jongens aan het front vooral te steunen in hun zware gevechten tegen de slechte, edoch sterke en dappere vijand; tegen het gevaar.

Ondanks dit propagandistische doel zijn het waardevolle historische bronnen die welliswaar een gekleur beeld geven van de werkelijkheid, maar die met de wijsheid van de terugblik op waarde geschat kunnen worden.

Japanse censuur

Van een andere orde is de veel langere (65 min.) Japanse film Tatakau Heitu (Fighting Soldiers). De linkse filmer Kamei Fumio trok in 1938/39 op met de Japanse troepen bij de verovering van China.

Hier geen snelle glorieuse beelden. Hij toont het dagelijkse trage leven van soldaten, de dorpjes en steden waar zij doortrekken en de verwoestingen die zij achter laten. Het tempo doet denken aan die van Kurosawa films van na de oorlog. Hierdoor benadrukt Fumio de sloomheid van het soldaten bestaan, dat zich traag door het lantschap voort rolt. In beeld komen soldaten als mensen, niet als super helden en dit is vermoedelijk ook de reden waarom de Japanse censuur niet blij was met de film. De producenten besloten, ondanks de al gevoerde publiciteit, de film toch niet uit te brengen, om vervolg opdrachten niet in gevaar te brengen.

Memorabel is verder nog een lange ononderbroken sequentie in een schuur. In het midden staat een tafel, met daar achter een officier. Door de deur komen steeds ordonansen binnen die nieuws van het front brengen en weer met een opdracht vertrekken. De officier maakt aantekeningen en hoort de boodschappers uit over posities, slachtoffers, aantallen vijanden en de soorten wapens in gebruik door de vijand.

Uiteindelijk vertrekt het hele gezelschap om een heuvel te heroveren, waarna de karavaan weer verder trekt.

Daan Diederiks 0 

No comments yet.

Leave a Reply