Weblogs openen medialand

n de reeks lezingen over de journalistiek die door Crea georganiseerd worden, was afgelopen maandag 17 oktober het fenomeen weblogs aan de beurt. Aan freelance journalist en cultuur onderzoeker Martijn de Waal de eer om wat samenhang in de chaos te brengen.

Hier slaagde hij wonderwel in. De Waal concentreerde zijn betoog niet zozeer op de tegenstelling tussen “Those people in pajamas” en de “echte” journalistiek, maar hij schetste een beeld van het medialandschap dat schematisch in ieder geval enige samenhang lijkt te gaan vertonen.

Toch ontkwam de Waal er niet aan dat enkele ikonografische Weblog verhaal over Dan Rather en CBS op te lepelen waarom weblogs relevant zijn. Dan Rather toonde een document op tv dat autentiek zou zijn. Webloggers twijfelden hieraan, waarop CBS zich beriep op haar jarenlange ervaring en het toch bij het verkeerde eind bleken te hebben. Lange neus van de Webloggers en schaamte bij de gevestigde journalistiek. Voor webloggers was deze overwinning weer een bewijs dat de journalistiek in crisis is en dat zij het over gaan nemen. Vooral in Amerika liepen de emoties hoog op.

Het toont volgens de Waal op zijn minst aan dat het fenomeen weblogging gevolgen heeft voor de journalistiek. Deze tooien zich in nieuwe namen als “burgerjournalistiek”, “CitizenJournalism” of “We Media”. Het is in iedergeval duidelijk dat het media landschap beweegt van een gesloten bolwerk, met de journalisten als priesters van de dagelijkse waarheid, die oordelen over wie wat in de openbaarheid kan zeggen. Zij hebben nu een concurrent op het internet. De nieuwsmakers, politici, beleidsmakers, het bedrijfsleven en culturele ondernemers kunnen nu rechtstreeks met hun publiek communiceren. Het publiek heeft de mogelijkheid om genoegen en ongenoegen te uiten en kan ook onderling debatteren en gevoelens en meningen uitwisselen.

Bij het publiek bestaat de wens om zich tegenover de gevestigde journalistiek te emanciperen. Door de relatief goedkope techniek, de openinfrastructuren, het tweeweg verkeer en de hyperlinks is dit onder handbereik van velen.

Enkele fenomenen van burgerjournalistiek vindt je vooral rond grote rampen, zoals de Tsunami en de orkaan Katrina nabij New Orleans. Mensen die ter plekke zijn doen verslag van hun belevenissen. Zij schrijven stukjes en zetten foto´s op het web, die door kranten soms overgenomen worden. Daar worden dan wel weer fouten mee gemaakt, zoals een spectaculaire foto die lijkt van de Tsunami te zijn en op de voorpagina beland, maar later van veel oudere datum blijkt. Het Haarlems dagblad overkwam dit. Zie ook Flickr.com , Scoopt.com en het geheel nieuwe Google maps.

Wat ook een grote vlucht neemt in de Verenigde Staten zijn recensies. Bij Online winkels als Amazon kan iedereen een boek recenseren. Lezers kunnen aangeven of ze er iets aan hadden en de betrouwbaarheid kan gechecked worden doordat de recensent via zijn creditcard aan een echt bestaand figuur gekoppeld is. Niet de auteur dus die positieve besprekingen acherlaat onder andere naam. Bij Ebay bestaat er ook zo´n feedback systeem, waarbij kopers en verkopers elkaar prijzen of juist niet. De aspirant koper krijgt zo het idee met een betrouwbare verkoper in zee te gaan.

Journalistiek in problemen

De journalistiek heeft het er maar moeilijk mee. In de eerste plaats staat de vanzelfsprekende status van de journalist op het spel, op de tweede plaats lopen lezers weg naar nieuwe media en andere tijdverdrijven en lopen de oplages van de grote kranten heel hard achteruit.

De vraag blijft of het journalistje spelen niet een hobby voor velen blijft en hoe betrouwbaar het nieuws van deze burgerjournalistiek is? Is er ook sprake van continuiteit, van het checken van feiten en is een bericht niet alleen een reactie op geruchten? En is de journalist met naam en toenaam bekend en aanspreekbaar op fouten? Maar vooral is van belang dat de vele bronnen leiden tot een ware “Information overload”.

Op dit laatste is een technisch antwoord mogelijk; Softwarejournalistiek, zoals de Waal het noemt.

Softwarejournalistiek

Bij Softwarejournalistiek gaat het om het ontwikkelen en toepassen van filterprogramma´s die bepaalde berichten bovenaan een website doen belanden. Een vroeg voorbeeld hiervan is Google News. Yahoo! gaat een stap verder en voegt daar sinds kort ook weblogs aan toe, hoewel niet duidelijk is wat de selectie en filter criteria zijn. In de blogger wereld is Technorati een gigantische filter en zoekmachine. Alle blogs die aangesloten zijn worden doorzocht en kunnen naar eigen keuze gefilterd worden. Voor techneuten, “News for Nerds”, is er Slashdot.org, waar vooral internet programeer nieuws ter sprake komt. Bij Plastic.com kun je een verhaal aanleveren, dat vervolgens ratings krijgt en door anderen ook bewerkt kan worden, met als resultaat een beter verhaal aan het eind. Val je in de smaak dan verdien je Karma punten. De ambitie is hier om een hoogwaardig opinieblad met elkaar te maken. Het engelse Spiked-online.com pakt het wat conventioneler aan, maar ook daar lange, goede en gedegen verhalen van veelal wetenschappers, journalisten en publicisten.

Volgens Dan Gilmore, één van de Amerikaanse activisten in citizen journalism, gaat de weblog journalistiek weg van het lange verhalende of lecture model, maar steeds meer richting het conversatie model. Dat wil zeggen dat een citaat genomen wordt uit een betoog of nieuwsfeit en dat de blogger hierop reageert, waarop weer een reactie volgt etc etc.

Antwoord grote print media

Een antwoord op de bedreigingen van het nieuwe medialandschap is door de grote nieuwskranten nog niet gevonden, maar de eerste serieuse aanzetten op dit nieuwe terrein doen kranten wel. De New York Times publiceert recensies van voorstellingen op Broadway van lezers, bovendien kunnen die een rating aanbrengen. Newsweek linked aan de eigen stukken blogs die er commentaar op geven met behulp van Technocrati technologie.

In Nederland is de Volkskrant met een weblog sectie begonnen, waar lezers vrij een weblog kunnen beginnen. Er zijn wel enkele checkes op. Zo bleek een foto van een verdachte persoon erafgehaald.

Volgens de Waal ziet het mediabeeld er over tien jaar heel gemengd uit. Er zijn enkele grote site die Software journalisme bedrijven als Google, Yahoo! en wellicht ook een Nederlandse variant. Dan zijn er de traditionele media als de Volkskrant en het NRC, die zich aangepast hebben aan het Net. Daarnaast zijn er vele kleine weblogs en enkele superlogs, die heel veel verkeer genereren. Sommige weblogs kunnen tijdelijk uitgroeien tot zo´n superlog of sluiten zich en gaan meer op de traditionele media lijken. Het insluiten van weblogs in een krantensite, zoals de Volkskrant nu doet ziet hij niet zo zitten. Het Newsweek model is beter, aldus de Waal.

Volgens criticus Peter Vlasterman neemt de Volkskrant een groot risico, want als iemand zich beledigd voelt door een weblog, kan dan de Hoofdredactie aangesproken worden? Of toch maar de individuele weblogger? Ook constateert hij dat succesvolle weblogs, die op hun beurt weer instituten worden, lanzaam van een open systeem, zich weer sluiten om alle journalistieke normen toe te kunnen passen.

Uit eigen ervering weet hij inmiddels dat het opwerpen van twijfel over de betrouwbaarheid van weblogs leiden tot een strotvloed van scheldpartijen. Binnen de kortste keren ontspoorde het debat. Wat mij deed vragen naar het gebrek aan hoogwaardige Nederlands bloggers. In de Verenigde Staten werden vooraf gaand aan de Irak oorlog bijvoorbeeld op hoog niveau gediscussieerd en gebloged over de vraag of de VS wel moest gaan. In Nederland was het stil. Waar waren de AIO´s, studenten en wetenschappelijk medewerkers?

Martijn de Waal wist hier ook geen antwoord op en kon alleen speculeren. In de VS is men veel meer technologie gedreven aan universiteiten en er is in Nederland ook niet echt een debat cultuur. Iedereen blijft veilig wachten.

De Vree merkte op dat anders als in de politieke en ambtelijke wereld, waar hierarchiën van boven of door de kiezer worden vastgesteld, de correcties op webloggers eigenlijk netzoals in de wetenschap, door mede webloggers aangebracht zouden moeten worden.

Commplicerende factor is dat politici zelf ook webloggers worden en daarmee de traditionele verhouding met journalisten kunnen omzeilen. Of sereiuse webloggers ook een perskaart moeten kunnen krijgen was niet iedereen het mee eens. Een anoniem meisje uit de zaal riep: “De Tweede Kamer hoeft niet iedereen in de perskamer toe te laten!”

En daarmee was de hierarchie weer duidelijk en blijft de Daily Invissible de enige zichtbare Irregular Daily voor Haagse politici.

Daan Diederiks 0 

No comments yet.

Leave a Reply